Muş İl Tarım Müdürü Murat Yıldız, ilimizde bulunan hayvanlara yönelik olarak gerçekleştirilen şap aşılama döneminin 31 Mayıs 2010 tarihine kadar devam edeceğini duyurdu. Tarım İl Müdürlüğü, şap aşılarını yaptı. Aşılamada büyük bir başarı elde eden İl tarım Müdürlüğü, küçükbaş hayvan aşılamasında yüzde 55 büyükbaş hayvan aşılamasında ise yüzde 95’lik bir başarı elde etti. İlimizde bulunan hayvanlar için şap aşısı uygulaması başlatan İl Tarım Müdürlüğü, 2010 yılı şap aşılama dönemini 31 Mayıs’ta bitirecek. Hayvan hastalıklarının yok edilmesinde temel mücadelenin aşılama olduğu vurgulayan Muş İl Tarım Müdürü Murat Yıldız ise; “Şap hastalığı Türkiye’de oldukça önem arz eden sadece hayvanlarımızdaki verim kaybı değil, aynı zamanda köyümüz için ilçemiz için ilimiz için milli bir kayıp. Bu konuda hayvan hastalıklarıyla mücadele veya Türkiye’de hayvan hastalıklarının tamamen yok edilmesinde temel mücadele çalışmalarından biri de aşılama. 81 ilde eğer hayvanlarımızın belli bir yüzdelik kısmı aşılanmazsa o ildeki hayvan sevkiyatı duruyor. Yani hayvan sevkleri yapılmayacak. Sizin bir yıl boyunca beslediğiniz, belki de ekonomik olarak planlarınızı bunlara bağladığınız hayvanların satılmaması demek, yani hayvanlarınızı değerlendirememeniz anlamına geliyor. Aşılama oranını yüksek tutalım. Hem hayvan hastalıkları ile mücadele hem de gözünüz gibi baktığınız el emeğiniz, geçim kaynağınız hayvancılıkta bir sıkıntı yaşamamanız açısından bu yıl olduğu gibi önümüzdeki yıllarda da buna dikkat edelim” dedi.
ŞAP HASTALIĞI’NIN EKONOMİ VE TİCARETE ETKİSİ
Süt ve et veriminde kayıp yaşanır, hayvanların gelişmesinde gerilik yaşanır, Gebe hayvanlarda yavru atma vakaları olur, özellikle genç hayvanlarda görülen oldukça yüksek oranda ölümler meydana gelir, dış ticarete getirilen kısıtlamalardan doğan ekonomik kayıplar, tedavi masrafındaki maliyet artar. Şap hastalığından dolayı yıllık yüzde 15 süt kaybı görülmektedir. Hastalık görülen bölgelerde canlı hayvan ve hayvansal ürün ticareti durdurulmakta, çok sayıdaki tarımsal ürünün başka ülkelerce ithalatına sınırlama getirilebilmektedir.
ŞAP HASTALIĞININ BELİRTİLERİ
Şap hastalığına yakalanan hayvanda yüksek ateş, titreme, donuk ve cansız bakışlar, salyalı ve şapırtılı ağız, ağız, dil ve dudaklarda yaralar, diş etlerinde hassasiyet ve içi dolu kabarcıklar, hassas ve ızdıraplı ayaklar, ağır vakalarda tırnak düşmesi, süt veriminde azalma, buzağı ve kuzularda ölüm yaşanır. Şap Hastalığında Koruma ve Kontrol Yöntemleri; Şap hastalığından korunmak için kaçak hayvan hareketlerinin önlenmesi, yılda 2 kez aşılama, bulaşmanın engellenmesi ve dezenfeksiyon, kesim yapılan mezbahalarda hijyen, et ve et ürünleri, hayvan maddeleri ithalinde hastalıklı bölgelerden alımın engellenmesi.
Türkiye’de şap hastalığı mihraklarında yapılan incelemelerde, hastalığın en yaygın bulaşma yolunun direk bulaşma olduğu bildirilmiştir. Bu bulaşma şeklinde genellikle hayvan hareketleri ve hayvan pazarlarının önemli rolü olduğu düşünülmektedir.
Şap hastalığının en önemli epidemiyolojik özelliklerinden birisi de virüsün hava yolu ile çok uzak mesafelere taşınması nedeniyle hastalığın yayılmasıdır. İnsan ve hastalığın konakçısı olmayan hayvanlar (kuşlar, fareler, vs.), kontamine materyaller (yem, ot, su, vs.), nakil araçları, et, et ürünleri, süt, süt ürünleri, suni tohumlama ve embriyo transferi enfeksiyon kaynağı olabilir. Hasar görmüş boynuzlaşmış epitel dokusuna direk virüs girişi dışında, farengeal bölge enfeksiyonun primer bölgesidir. Viremiden veya klinik belirtilerin görülmesinden 1-3 gün önce bu bölgede virüs tespit edilebilir. Virus farenksteki primer replikasyonu takiben lenfatik sisteme geçerek, kan yoluyla doku ve organları enfekte eder. Viremi dönemi yaklaşık 4-5 gün sürer. Klinik belirtilerin görülmesinden önce virus sekret ve ekskretlerde vardır. Hedef dokulara (ağız, deri ve dilin boynuzsu epiteli) taşınan virus burada depolanır ve ikinci replikasyona başlar. Virüse karşı konakçı reaksiyonu, klinik belirtilerin görülmesinden 3-4 gün sonra, özellikle antikor yanıtı şeklinde tespit edilir. Virüsün titresi düşerken nötralizan antikorlar yükselir ve bu bağışıklık yanıtı dolaşımdaki virüsün temizlenmesinde genellikle yeterli olmakla birlikte, taşıyıcılık durumunun oluşumunu engelleyemeyebilir. Bu taşıyıcı hayvanlardan sığırlarda probang yöntemi ile enfeksiyondan 2.5 yıl sonra dahi virüs tespit edilebilir. Bu süre Afrika bufalolarında 5 yıl, koyunlarda 6 ay, geyiklerde 11 hafta kadardır. Domuzlarda taşıyıcılık oluşmaz. Antikorlar dolaşımdaki virüsü etkin bir şekilde temizler. Bununla birlikte, epitelde 10-14 gün süre ile virüs tespit edilebilmektedir. Enfeksiyonun ağır seyrettiği durumlarda, veziküller genişler ve yara şeklini alır. Veziküllerin içi açık renkte seröz sıvı ile doludur. Veziküller genellikle kabuklaşır ve bu kabuklar yaklaşık 24 saat sonra düşer. Kabukların ayrılmasından sonra kırmızı renkte ülserler açığa çıkar. Birkaç gün sonra lezyonlar üzerinde nekrotik epitel parçaları meydana gelir. Özellikle ağız bölgesinde ve dil üzerinde hastalığa özgü granülasyon dokusu oluşur.
Şap hastalığının kontrolü, ülkenin hastalık kontrol politikaları ve epidemiyolojik durumuna bağlıdır. Hastalıktan ülkelerde kontrol, hastalığın var olduğu ülkelerden yapılan hayvan ve hayvansal ürünlere uygulanan sınırlamalar ile virüsün ülkeye girişinin önlenmesine yöneliktir. Bu ülkelerde bir salgının görülmesi durumunda, zorunlu kesim ya da karantina ve çevre aşılaması uygulanır. Hastalığın endemik olduğu ülkelerde ise uygun serotipte inaktif aşılarla yapılan koruyucu aşılamalar ile sanitasyon uygulamaları kombine edilerek hastalığın insidensinin düşürülmesine yönelik önlemler kullanılmaktadır.
Muş Ovası Gazetesi