İlimize bağlı Güzeltepe, Harman ve Arak köylerinde yapılan tandırlar, köylülerin geçim kaynağı oldu. Bugüne kadar kendi ihtiyaçlarını karşılayacak kadar tandır yapan köylüler, civar illere satmak üzere tandır yapmaya devam ediyorlar.
İlkbahar ile birlikte başlayan bu tandır yapımı, Eylül ayı sonuna kadar devam ediyor. Yapımı kolay olmayan tandır için dağlardan getirilen kırmızı topraklar kullanılıyor. Kamyonlarla getirilen topraklar evlerin önüne biriktirildikten sonra tandır yapımı için kadın ve erkekler kolları sıvıyorlar. Özellikle genç kızların çalıştığı tandır yapımında ilk olarak, getirilen kırmızı toprak su ile karıştırılıp ayaklarla yoğruluyor. Uzun süre yoğrulan toprak, hamur kıvamına geldikten sonra bir süre bekletilip tekrar yoğruluyor.
Bu ikinci yoğurma işleminin ardından toprak tandır biçimini alacak şekle getirilmeye başlanıyor. Yerden başlayarak üst üste biriktirilen toprak, teneke veya kovalardaki su ile sıvazlanarak daha kolay şekil alması sağlanıyor. Bir kişinin günde en fazla iki tane yapabildiği tandırlar, şekil verme işleminin tamamlanmasının ardından 3 gün boyunca güneşte kurutuluyor. Tandırlar, 3 günün ardından satışa çıkarılmak üzere kamyonlara yükleniyor. Tandırlar 150 TL´den Alıcı Buluyor Muş´un dağlarından getirilen kırmızı topraktan yapılan tandırlar, il genelinin yanı sıra Iğdır, Kars, Ardahan gibi civar il, ilçe ve köylerde 100-150 TL arasında alıcı buluyor. Bu doğal tandırlarda ateşte yapılan ekmeğin tadını iyi bilen köylüler, ihtiyaçlarına göre aldıkları tandırları evlerinin yanında yapmış oldukları bölmelere gömüyorlar. Bu tandırlar aynı zamanda 15 yıla kadar dayanabildiği için çokça tercih ediliyor.
Özellikle Güneydoğu ve Doğu Anadolu bölgelerindeki tüm ilçe ve köylerde bulunan bu tandırlarda pişirilen ekmeğin tadına doyum olmuyor. Her ailenin kendi ihtiyacı kadar aldığı buğdayın öğütülmesiyle elde edilen undan yapılan ekmekler, aynı zamanda katkı maddesi olmadığı için sağlıklı yönüyle de çokça tercih ediliyor. İlimizde de çokça yaygın olan tandır ekmeği, evlerde kurulan tandırların yanı sıra tandır ekmek fırınlarında da yapılarak satışa sunuluyor. Sağlıklı ve lezzetli olan bu ekmek, normal fırın ekmeğinin yanı sıra oldukça fazla tercih ediliyor.
Muş Ovası Gazetesi