Muş’un Varto ilçesinde 250 yıl önce yapılan tarihi değirmen, halen ayakta duruyor.
Varto’nun Ünaldı köyünde bulunan 250 yıllık su değirmeni, teknolojiye meydan okuyarak buğday öğütmeye devam ediyor. Değirmeni babasından devralarak işleten 71 yaşındaki Cindi Çınar, değirmeni çocuklarına devredecek. Varto ve Hınıs Köylerinden buğday öğütmek için elen köylülere değirmen sahibi Cindi Çınar’ın eşi Makbule Çınar; “Dışarıdan gelen müşterilerimize sabah kahvaltısı, öğlen yemeği yemekten sonra çay ikram ediyorum” dedi.
Dededen toruna, babadan oğla geçen su değirmeni ilgi çekiyor. 250 yıldır işlevini sürdüren su değirmeni teknolojiye meydan okuyor. Varto İlçesinin Ünaldı köyünde bulunan su değirmeninde, çevre köylerden gelen köylüler buğdaylarını öğütüyor. Tamamen suyla çalışan değirmenin şimdiki sahibi 71 yaşındaki Cindi Çınar, “Bu değirmen babadan dedesinden kalma olup nesiller boyu böyle gelmiş her bir işleticiyi 50–60 yıl hesaplarsak 250 yıldan beri değirmen işlevini sürdürüyor. Ermeni ve Rus işgallerinde bir kaç yıl çalıştırılmamış ondan sonra tekrar buğday öğütülmeye başlanmış. 50 yıl öncesine kadar hemen hemen her köyde su değirmeni vardı. Hepsi yok oldu, sadece bizim değirmen ayakta kaldı. Değirmenler cereyana çevrildi. Su ile işleyen değirmenler artık tarihe karıştı. Buğdaylar biçildikten sonra sonbahar mevsiminde sezonumuz başlar. Bir ay gibi kısa sürede sezon tamamlanır. 24 saatte 100 teneke buğday öğütüyoruz, ücret olarak öğütülen 20 teneke buğdaya karşılık bir teneke buğday alıyoruz. Bir teneke buğdayın fiyatı 10 ile 12 TL’dir. Hamurpet gölünden gelen suyla değirmenimiz çalışıyor. Su değirmenleri de öğütülen unlar kepekli un olup çok sağlıklı ekmekleri olur. Bir sezonda 15–20 teneke buğday gibi az bir kazancımız oluyor. Gelen müşterilerimiz beraberlerinde yiyecek yemek getirmediklerinde eşim onlara kahvaltı yemek yapıp değirmende ikram ediyor” dedi.
Cindi Çınar, kendisinden sonra değirmeni çocuklarına devredeceğini, bu değirmenin daha çok uzun yıllar çalışacağını söyledi. Değirmenin 4 babadan kalma olduğunu söyleyen Çınar, buğday öğütmek için çevre köylerden gelen köylülere, burada yemek verdiğini de söyledi.
Cindi Çınar: “Bu değirmen 250 yıldır çalışıyor. Ben 70 yaşındayım, benden sonra da çocuklarım bu değirmeni çalıştıracaklar. Burada buğdayın tenekesini 10-12 TL karşılığında öğütüyoruz. Aslında buranın pek bir kazancı yok. Hasat bittikten sonra 15–20 gün boyunca burası çalışıyor. Günde 20–30 teneke buğday öğütüyoruz” dedi.
Su değirmeninde buğday öğütmeye gelen Serhan Duman, Hınıs ilçesine bağlı Yeniköy’den gelerek 20 teneke buğday öğüttüklerini söyledi.
Aynı köyden gelen Osman Duman ise, su değirmenlerinde öğütülen buğdaydan elde edilen kepekli undan çok güzel ve besin değeri yüksek kaliteli tandır ekmeği elde edildiğinden bu değirmeni tercih ettiklerini söyledi. Yıllardan beri su değirmenlerinde buğdaylarını öğüttüklerini kaydeden Duman, köylerinin 25 kilo metre uzaklıkta olup kağnı arabası ile buğdaylarını getirdiklerini söyledi.
Şark Telgraf Gazetesi