Bu yıl 65’ncüsü organize edilen Verem Savaşı Eğitim ve Propaganda haftası dolayısıyla Sağlık Müdürlüğü ekiplerince çeşitli etkinlikler düzenlendi
Muş Sağlık Müdürlüğü Eğitim Şube Müdürü Tekin Güler, tüm dünyada Ocak ayının ilk haftasının Verem Savaşı Eğitim ve Propaganda Haftası olarak kutlandığını belirtti.
Hafta boyunca, halka bu konuda bilgilendirilme yapılacağını söyleyen Güler, “Verem tedavi edilmezse ölümcül bir hastalıktır. Tedavi süresi kesintisiz olarak tamamlanmalıdır. Aksi durumda iyi olma zorlaşmakta ve masrafı çok ağırlaştırmaktadır.” diye konuştu.
Güler, sözlerini şöyle sürdürdü: “Bütün dünyada olduğu gibi ülkenizde önemli bir halk sağlığı sorunu olan ve yılda 1 milyon 700 bin insanın ölümüne yol açan verem hastalığı ile mücadele edebilmek amacıyla, 1947 yılından itibaren her yıl ocak ayının ilk Pazar günü “Verem Savaşı Eğitim ve Propaganda Haftası” olarak çeşitli etkinlikler kutlanmaya başlamıştır. Bu kapsamda İlimizde Milli Eğitim Müdürlüğü, Verem Savaş Dispanseri ve İlgili kamu kuruluşları ile işbirliği içinde bir plan dahilinde, İldeki bütün okullar, Askeri Birlikler, Halk Eğitim Kursları vb. yerlere görsel eğitim teknikleri kullanılarak 02-20 Ocak 2012 tarihleri arasında eğitim etkinlikleri yapılmaya başlanmıştır. Bu kapsamda Sağlık Müdürlüğü Eğitim Şube Müdürlüğü koordinatörlüğünde, Eğitim Şube Müdürlüğü ve Muş Alparslan Üniversitesi Sağlık Yüksekokulu Hemşirelik Bölümü Eğitim Ekipler tarafından; 02.Ocak 2011 tarihinde 100.Yıl Zafer İlköğretim Okullarının 6.sınıflarında öğrenim gören 850 öğrenci ve öğretmene 4 seansta görsel eğitim teknikleri kullanılarak eğirim verilmiştir. Bu eğitimlerde aşağıdaki bilgilere yer verilmiştir.”
DÜNYADA VEREM HASTALIĞININ DURUMU
Dünya nüfusunun yaklaşık üçte biri verem mikrobu ile efektedir. Bu insanların %10’u yaşamlarının bir döneminde vereme yakalanacaklardır.
Her yıl yaklaşık 9 milyon kişi verem hastalığına yakalanmaktadır.
Verem hastası sayılarının nüfusa oranı, sanayileşmiş ülkelerde yüz binde 20 ve altında iken ,Asya ülkelerinde yüz binde 100’den ,Afrika da sahra güneyi ülkelerinde ise yüz binde 300 ‘den fazladır.Ülkemizde ise 2009 yılı verilerine göre yüzbinde 29’dur.
Veremden her yıl yaklaşık 1,7 milyon insan ölmektedir. Bunların çoğu Asya, Afrika ve Latin Amerika’ dadır.
Dünyada bir tek etkene bağlı, tedavisinin olmasına rağmen en çok ölüme yol açan hastalıktır.
TÜRKİYE’DE VEREM HASTALIĞININ DURUMU
Türkiye de yılda yaklaşık 17 bin yeni verem hastası ortaya çıkmaktadır.
2008 Yılında Verem Savaş Dispanserine(VSD)kayıtlı 18.452 verem hastası bulunmaktadır.
Bu hastaların %62’si erkek,%38’ i kadındır.
Hastaların yaklaşık %70’inde akciğer tüberkülozu varken,%30’unda akciğer dışındaki organlar(Lenf bezleri, plevra, kemik, böbrek, beyin vb) tutulmuştur.
2008 yılı verem hastalarının %43’ü 15-34 yaş grubundadır.
VEREM HASTALIĞININ ETKENİ
Veremin etkeni “Mycobacterium tuberculosis” basilidir.
Uzun sürede çoğalır, kültürde 2-6 haftada üreyen ve oksijenli ortamda yaşayan bir basildir.
Özel boyama yöntemi ile boyanır. Asit ile boyayı vermediğinden aside dirençli basil(ARB)denilir.
VEREMİN BULAŞMASI
Verem basilinin kaynağı, tedavi görmemiş, aktif akciğer ve gırtlak (larinks) veremi olan hastalardır.
Basil hava yolu ile bulaşır.
Hasta insanlardan öksürme ve hapşırma ile ortama yayılan mikrobun solunum yolu ile alınması sonucu bulaşır.
Tedavi edilmeyen her hasta yılda 10-15 kişiye hastalığı bulaştırır.
Balgam tetkikinde ARB pozitif bulunan ve kavitesi olan hastalar daha fazla basil saçarlar.
Basil kaynağı ile karşılaşma süresi, ortamın genişliği ve havalanması bulaşmada önemlidir.
En çok hastanın aile bireylerine ve yakın çalışma arkadaşlarına bulaşma olur.
Tedavi ile basil sayısı çok kısa sürede azalır. Ortalama 2-3 haftada bulaştırıcılık büyük oranda yok olur.
VEREM ENFEKSİYONU VE HASTALIĞI
Verem Enfeksiyonu, basilin vücuda girmesinden sonra 8-10 haftada tüberkülin cilt testinin(TCT) pozitifleşmesi ile kendini gösterir.
Bu bir hastalık durumu değildir. Vücutta verem basilinin sessiz durduğu ve adeta hapsedildiği bir durumdur.
Vücut direnci düşünce basil çoğalarak hastalanmaya yol açabilir. Verem enfeksiyonu olan insanların yaklaşık %10’unda yaşamlarının bir döneminde verem hastalığı gelişebilir.
Hastalığın gelişmesine yol açan vücut direncini düşüren hastalıklar ve etkenler vardır. AIDS hastalığı bu bakımdan vücut direncini en çok kıran hastalıklardır. Bunun dışında şeker hastalığı, böbrek hastalığı, bazı kanserler, ilaç ve alkol bağımlılığı, sigara madenci hastalığı ve diğer bazı ciddi kronik hastalıklarda vücut direncini düşürür. Bebeklerde ve yaşlılarda vücut direnci düştüğünden hastalanma fazla olur.
Verem hastalığı, klinik bulguların ortaya çıktığı bir durumdur.
Verem hastalığı, en çok akciğerleri tutar. Hastalığın tuttuğu diğer organlar, akciğer zarları, lenf bezleri, kemikler böbrekler, beyin zarlarıdır. Vücudun bütün organlarında hastalık yapabilir.
VEREM HASTALIĞININ BELİRTİLERİ
Genel yakınmalar: Halsizlik, iştahsızlık, kilo kaybı, çocuklarda kilo alamama, gece terlemesi.
Akciğer yakınmaları: Öksürük, balgam, öksürükle kan tükürme, göğüs- sırt- yan ağrısı, nefes darlığıdır.
Gırtlak veremi ses kısıklığı yapabilir.
Diğer organları tutan verem hastalığında ilgili organlara ait semptomlar olabilir.
İki-üç haftadan uzun süren öksürükte verenden şüphelenmek gerekir.
VEREM TANISI
Tüberküloz tanısı, balgamda verem mikrobunun gösterilmesi ile konulur. Basilin mikroskopta gösterilmesi ya da kültürde üretilmesi gereklidir.
Hastanın semptomları ve röntgen bulguları, hastalıktan şüphelenmeyi sağlar. Semptomlar yavaş gelişir.
Akciğer veremi akciğer röntgen filminde bazı belirgin değişikliklere yol açar. Bu değişiklikler doktorun veremden şüphelenmesine yol açar.
Verem tanısında kullanılan deri testi (PPD) vücutta mikrobun olduğunu gösterir. Enfeksiyon veya hastalık olabilir. Bu konudaki değerlendirmeyi ilgili doktor yapar.
BİLDİRİM VE KAYIT
Tüberküloz, bildirimi zorunlu olan bir hastalıktır. Tanı konmaktan sonra bir içinde İl Sağlık Müdürlüğüne bildirilir.
Tanı konulan verem hastalıkları gizlilik kuralları içinde dispanserde kaydedilir.
VEREMİN TEDAVİSİ
Veremin teşhis ve tedavisi ücretsizdir.
Veremin tedavisi standarttır. Bu standart tedavi, hastanede ve ya da dispanserde aynı şekilde düzenlenir.
Tedavide verilen ilaçların düzenli içilmesi çok önem taşır. Çünkü hastaların bir kısmı tedaviyi terk etmekte ve toplumda basil saçmayı sürdürmektedir.
Hastanın ilaçlarını içtiğinden emin olmak için her doz ilacı bir sağlık personelinin gözetiminde içirtmek en uygun yoldur. Buna doğrudan gözetimli tedavi (DGT) denilir.
Tedavinin VSD ya da hastanede başlanması gerekir. Aylık takiplerin de VSD’de yapılması uygundur. Tedaviyi sonlandırana kadar özenle sürdürmek gerekir.
DİRENÇLİ VEREM
Tedavide ilaçlar eksik ya da düzensiz kullanılırsa hastalık iyileşmez. Tam tersine tedavisi güç bir duruma gelir. Bu duruma dirençli Tüberküloz denir.
Bazı ilaçlara direnç gelişmesi özellikle çok ilaca dirençli tüberküloz denilen (İzoniyazid ve Rifampisin’e direnç gelişen) hastalık bu bakımdan sıkıntılı bir durum arz eder.
Ülkemizde dirençli verem hastalarının tedavisi Göğüs Hastalıkları Eğitim ve Araştırma Hastanelerinde yapılmaktadır.
KORUYUCU TEDAVİ
Verem hastasının aile bireyleri ve diğer temaslıları VSD’de ücretsiz muayene edilir.
Temaslı muayenesi ile hasta olanlar belirlenir ve tedavi edilir.
Hasta olmayan fakat verem olma riski taşıyan kişilere koruyucu tedavi verilir.
Koruyucu ilaç tedavisi 6 ay süreyle verilir. Bu tedavinin hastalanmayı %90’a varan oranda önlediği bilinmektedir.
BCG(BACİLLE CALMETTE GUERİN) VEREM AŞISI
BCG aşısı özellikle çocuklarda kanla yayılan ve öldüren verem hastalıklarını önlemede çok etkilidir.
Ülkemizde BCG aşısı doğumdan sonra 2.ayını bitiren bebeklere Verem Savaş Dispanserleri, Sağlık Ocakları ve Aile Sağlığı Merkezlerinde ücretsiz olarak yapılmaktadır.
Aşı zamanı geçilirse, 6 yaşa kadar yapılabilir, ancak bu durumda önce tüberkülin testi(TCT) yapılması gerekir.
TÜRKİYE’DE VEREM SAVAŞI
Ülkemizde verem savaşı Dünya Sağlık Örgütü’nün önerdiği strateji ile yürütülmektedir. Bu strateji Doğrudan Gözetimli Tedavi Stratejisidir(DGTS)
DSÖ’nün hedefi; DGTS programları ile yayma pozitif (+)hastaların %70’inin bulunması ve bu hastaların %85’inin başarı ile tedavi edilmesidir.
Türkiye’de 2008 yılında %81 yayma pozitif vaka bulma ve %91 tedavi başarısı ile bu hedeflere ulaşılmıştır.
DGT ile standart kısa süreli tedavi rejimi uygulamasında en yüksek düzeyde tedavi tamamlama ve en düşük düzeyde tedavi terk oranlarına ulaşılmıştır.
Muş`un Sesi Gazetesi