Muş İl Tarım Müdürlüğü yetkilileri, hububat ambarlarının ilaçlanmaması halinde, hububat ve hububattan üretilen mamullerin ambarlarda ilaçlanma yapılmaması halinde çeşitli yönlerden kayıplara uğrayacağını söylediler.
Tarım İl Müdürlüğü yetkilileri, çiftçilere hububat ambarlarının ilaçlanması yönünde çeşitli uyarılarda bulundular. Hububat ambarlarının ilaçlanmaması halinde, hububat ürünlerinin çeşitli kayıplara uğrayacağını dile getiren İl Tarım Müdürlüğü yetkilileri yapmış oldukları yazılı açıklamada, ambar böceklerinin, bulaştıkları ürünlerde yoğun bir biçimde gıdalanarak ağırlık, teknolojik değer ve tohumluk kayıplar oluşturacağını kaydettiler.
Yapılan açıklamada; “Ülkemizde ambarlanan hububat ve hububattan üretilen mamuller, zararlıların saldırışıma uğrayarak çeşitli yönlerden kayıplara uğramaktadırlar. Ambar böcekleri, bulaştıkları ürünlerde yoğun bir biçimde gıdalanarak ağırlık, teknolojik değer ve tohumluk kayıplar oluştururlar. Bu kayıpların yanışını zararlıların gömlek kalıntıları, pislikleri ve salgıladıkları ağ maddeleri nedeniyle ürün nitelik kayıplara uğrar. Yoğun bulaşmalarda üründe küflenme, kızışma ve kokuşmalar ortaya çıkar. Buna ek olarak zararlılar ile bulaşık ürünlerin tüketilmesi insan sağlığı yönünden sakıncalar taşımaktadır. Bu tür maddelerin tüketilmesiyle, solunum yolları alerjisi, kaşıntı, iştahsızlık, gelişme gecikmesi gibi belirtiler ve bakteriyel enfeksiyonlar ortaya çıkabilmektedir” denildi.
Açıklamada zararlı böceklerin iki gruba ayrıldığı ifade edilerek; “Ambarlanmış hububatta zararlı olan böcekler birinci ve ikinci derecede zararlı böcekler olarak iki gruba ayrılırlar. Birinci derecedeki zararlılar doğrudan sağlam danede zarar yapabilmektedir. Buğday biti, Pirinç biti, Khapra böceği, Arpa güvesi ve Ekin kambur biti bu grupta yer alırlar. Bu zararlılar tarafından oluşturulan kırıntılarla beslenebilen, ancak sağlam danede zararlı olmayanlar ise ikinci grupta yer alırlar. Kırma bitleri, Un kurdu, Testereli böcek, Küçük kırına biti, Ekin kara böceği bu gruba giren ve varlıkları birinci derecedeki zararlılara bağlı olan türlerdir. Ambarlanmış hububat ve mamulleri zararlılarının neden olduğu ürün kayıpları kesin verilere dayanmamakla birlikte genel olarak yılda ortalama yüzde 10 dolayında kabul edilmektedir. Bu kaybın değer yönünden en yüksek düzeydeki ambarlanmış üründe ortaya çıkması, sorunu ekonomik yönden daha da önemli kılmaktadır. Hububat ambar zararlılarından Khapra böceği Güney ve Güneydoğu Anadolu bölgesinde, diğerleri ise tüm bölgelerimizde bulunmaktadır” denildi.
Söz konusu ürünlerin ambarlanmasında temel ilke, temiz ambara temiz ürün konulması ve ürünün ambarlama süresince bulaşmalardan korunması gerektiği belirtilerek; “Hububat ve mamulleri zararlıları ürüne değişik yollardan bulaşmaktadırlar. Kimi zararlılar ambarda vardır ve ürün ambara konulduktan sonra bulaşır. Kimi zaman ürüne ambar öncesi devrelerde bulaşır ve ambarda zararını sürdürür. Bazen ne ambar ne ürün bulaşıktır ve zararlı ya uçarak yada değişik etkenlerin taşıyıcılığı ile ambara ve ürüne bulaşır. Bu nedenlerden dolayı söz konusu ürünlerin ambarlanmasında temel ilke, temiz ambara temiz ürün konulması ve ürünün ambarlama süresince bulaşmalardan korunması gerekir. Bu nedenle ürün daha ambara girmeden önce mücadele önlemleri uygulamaya konulmalıdır. Yukarıda belirtildiği gibi hububat ve mamullerinde zararlı olan türler, genel olarak aynı ortamda ortaklaşa zarar yapar. Bu nedenle uygulanacak mücadele önlemleri bunların tümünü hedef alacak biçimde düzenlenmiştir. Kültürel önlemler ürüne ambarda sağlıklı bir ortam sağlamak amacıyla iki aşamalı olarak uygulamaya konulur. İlk aşamada ürün ambara konulmadan önceki önlemler uygulanır. Ambar eski ürün artıklarından temizlenir, zararlı girişini engellemek üzere pencerelere uygun sıklıkta tel geçirilir. Ambar serin, havadar, aydınlık ve aktarmaya olanak verecek şekilde bölmeli olması için gerekli önlemler alınır. Ambarın iç ve dış yüzeyleri kireçle badana edilir. İkinci aşamada ürün ambara alınırken ve alındıktan sonraki önlemler uygulanır. Yeni ürün eski ürün ayrı ayrı depolanır Ürünün nemi yüzde 13’den fazla olmamalıdır Ürünün kinksiz olması, taş, toz gibi yabancı madde içermemesi üzerinde özen gösterilir. Ambar zararlılarına konukçuluk edebilecek diğer gıda maddeleri ve eski ürün artıkları ambardan uzaklaştırılır. Ambar yüzeylerindeki yarık, çatlak gibi böceklere barınma olanağı sağlayacak girintiler sıva ile kapatılır. Ürün çuvallı ise ızgaralar üzerine istiflenir. Dökme ürün ise tek yığın olarak değil, bir kaç yığın halinde ambarlanır. Yığın ve istifler ile duvar arasında yarım metre aralık bırakılır. Ürün ambarda kaldığı sürece en az 20 günlük aralarla kontrol edilir. Bu kontrollerde üründe zararlı bulaşması olup olmadığı aranır. Ayrıca mümkünse ürünün sıcaklık ve nemi ölçülerek zararlılar için uygun ortam oluşup oluşmadığı incelenir. Zira sıcaklık ve nem zararlı gelişmesi için önemli ekolojik etkenler olduğundan, ürünün nemi yüzde 9’dan daha düşük ise böcek faaliyeti durur. Yüzde 15 ve üzerindeki nem oranları ise zararlıyı ve zararı artırır. Hububatta ambar zararlıları için kritik sıcaklıklar ise şöyledir. 10 derece ve altındaki sıcaklıklarda genelde etkinlik durur. 15 derecede gelişme yavaştır. 20-30 derecede ise uygun sıcaklıklardır. 35 derecede üreme durur. 40-42 derecede ölüm başlar” denildi.
İlaçlama zamanı hakkında bilgiler de verilen açıklamada; “Boş ambar ilaçlama, kültürel önlemler bölümünde belirtilen ambarın kireçle badana edilmesi işleminden sonra ambardaki olası bulaşmaları önlemek üzere ambarlamadan 15 gün önce uygulanır. Koruyucu ilaçlama, ürün ambara konulmadan önce ürünü ambarlama sürecince böceklerden korumak üzere uygulanır. Dolu ambar ilaçlama, ürün ambarda iken bulaşma görüldüğünde gazlama şeklinde uygulanır. Ürünün ambarlama süresi içinde kültürel önlemler bölümünde belirtilen periyodik kontrollerde zararlı bulaşması görüldüğünde önce bu bulaşmanın düzeyi saptanır. Bunun için çuvallı ya da dökme ürünün değişik yer ve derinliklerinden ürün alınarak paçal yapılır. Bu paçaldan 500 gram örnek çekilir. Bu örnekte 3 ya da daha fazla zararlı görüldüğünde dolu ambar ilaçlaması yapılır. Ancak Khapra böceği iç ve dış karantina zararlısı olduğundan tek böcek saptanması halinde dahi uygulama yapılır. Bu uygulama ambar öncesi dönemdeki bulaşmalar için de yapılır ve ürünün ambara canlı organizma içermeden konulması sağlanır. Ayrıca koruyucu olarak ilaçlanmış üründe aynı düzeyde bulaşma saptanırsa bu ürüne de dolu ambar ilaçlaması uygulanır” denildi. Topkan Haber Ajansı