Ramazan Orucu Kimlere Farzdır?
Buluğa ermiş, aklı başında kadın ve erkek her Müslümana, Ramazanda oruç tutmak bir kulluk borcudur ve farz-ı ayndır. Buluğa ermemiş çocukların oruç tutması ise farz olmamakla beraber onları da namaz gibi, küçük yaşlardan itibaren yavaş yavaş oruç tutmaya alıştırmak, oruca heveslendirmek lâzımdır.
Yolcu ve hasta olanlara da oruç farzdır. Ancak Ramazanda tutmaları mecburî değildir. Çünkü Ramazan orucunun Ramazan içinde edasının farz olması için, sıhhat ve ikamet şarttır. Yolcularla hasta olanlara şeriatın izin ve ruhsatı vardır. Dilerlerse oruçlarını Ramazanda tutarlar, dilerlerse yolcular yolculuktan evlerine döndüklerinde, hastalar da iyi olduklarında gününe gün kaza ederler.
Orucun Sıhhat Şartları Nelerdir?
Tutulan oruçların sahih olabilmesi için de iki şart vardır:
1. Niyet,
2. Kadınlar için hayız ve nifastan temizlik.
Niyet edilmeden tutulan oruçlar dînen muteber sayılmaz. Orucun sahih olabilmesi için niyet şarttır.
Nifas hâlindeki kadınlar (lohusalar) ile âdet gören kadınlar da bu halde iken ne namaz kılabilir, ne de oruç tutabilirler. Fakat bu halden kurtulduktan sonra, tutamadıkları oruçlarını gününe gün kaza ederler. Namazlarını ise kazâ etmezler. Çünkü hayız – nifâs hâlinde kılınmayan namazların kazasında meşakkat ve zorluk olduğundan Cenâb-ı Hak, lütfuyla, kadınları bu borçtan affetmiştir.
Oruç Tutma Vakti Ne Zamandır?
Orucun vakti, imsâk vakti dediğimiz fecr-i sâdık zamanından, akşam güneşin batışına kadar olan müddettir.
Orucun başlama ve bitme zamanı hakkında şüphe ile zannın hükümleri ayrıdır. Şöyle ki:
* Fecrin (imsâk vaktinin) başlayıp başlamadığında şüpheye düşen kimse için, yiyip içmeyi terk etmek efdaldir. Bununla beraber yiyip içecek olsa, orucu sahihtir. Ancak sonradan, fecirden sonra da yiyip içtiği kesinlikle anlaşılırsa, orucu bozulmuş olur. Gününe gün kaza etmesi gerekir.
* Oruçlu kimsenin, güneşin battığı hususunda şüphe içinde iken iftar etmesi helâl olmaz. İftar edip de sonradan işin gerçeği anlaşılmazsa, üzerine sadece kaza lâzım gelir. Fakat güneşin batmasından evvel iftar ettiği sonradan kesin şekilde meydana çıkarsa, kefaret de lâzım gelir.
* Güneşin battığı zannıyla iftar eden kimse ise, sonradan güneş batmadan evvel iftar ettiğinin farkına varırsa, üzerine sadece kaza lâzım gelir.
Demek ki imsak vaktinin girip girmediğini iyice kestiremeyen kimse için, yeme içmeyi terk ederek bir an evvel oruca başlamak ve güneşin battığını tam kestiremeyen kimse için de, hemen orucu bozmamak ihtiyat icabıdır.
ORUÇTA NİYET
Oruçta Niyetin Hükmü Nedir?
İbadet niyet ile olacağı için oruç ibadetinde de niyet şarttır. Niyet, asıl insanın kalbindedir. Yarın oruç tutacağını bilmek ve içinden geçirmektir. Dil ile söylemek ise, şart olmamakla beraber sünnettir. Gece sahura kalkmak da niyet yerine geçer.
Oruca Ne Zaman Niyet Etmelidir?
Ramazan orucuna, zamanı belirlenmiş adak orucuna ve nafile oruçlara; akşamdan itibaren ertesi günü kuşluk vaktine kadar niyet edilebilir.
Ramazan orucunun kazası ile vakti belirtilmemiş adak orucuna, nafile olarak başlanıp bozulmuş oruçların kazasına ve kefaret oruçlarına niyet ise, akşamdan itibaren imsak vaktine kadar yapılır. Bu vakitten sonra yapılan niyetle bu oruçlar sahih olmaz.
Şafiilere göre, nafile oruç için, güneş batana kadar niyet câizdir. Yeter ki niyete kadar orucu bozucu bir şey yapılmasın.
* Bir kimse geceleyin herhangi bir oruç için niyet ettiği halde, imsak vaktinden önce bu niyetinden dönse, bu dönme sahihtir.
* Ramazan-ı şerifin her günü için ayrı niyet lâzımdır. Çünkü araya geceler girmekte ve her günün orucu, ayrı bir ibadet sayılmaktadır.
* Bir kaza orucuna güneşin doğuşundan sonra niyet edilse, o oruç kaza yerine geçmez, nafile oruç tutulmuş olur. Kaza oruçlarına mutlaka imsak vaktinden önce niyet edilmesi şarttır.
* Bir kadın, henüz hayız hâlinde iken geceden oruca niyet etse, imsak vaktinden evvel de hayız hâlinden çıksa, niyeti sahih olur, oruç tutması gerekir.
Muş Manşet Gazetesi