Rus ordularının işgali ve Ermeni çetelerinin katliamlarıyla zor bir süreç yaşanan ilimizde, 1917 yılının Nisan ayına gelindiğinde ardına halkın desteğini alan şanlı Türk ordusu, Hak yolunda bağımsızlık mücadelesini sürdürüyordu.
30 Nisan gelip çattığında Rus ordusu mağlup edilmiş, Anadolu´nun kapısı Muş tam bağımsızlığına kavuşmuştu. İşte bu şanlı mücadelenin üzerinden tam 99 yıl geçti. İlimizin düşman işgalinden kurtuluşunun bir asırlık geçmişine bir kala bugün kutlamalar düzenlenecek. Kurtuluş coşkusu, Başbakan Ahmet Davutoğlu´nun ilimize teşrifleriyle bir kat daha artacak. İlk olarak Muş Valiliği Hükümet Konağı önündeki Atatürk anıtına çelenklerin sunumuyla başlayacak olan program, saygı duruşunda bulunulması ve İstiklal Marşı´nın okunmasıyla devam edecek. Başbakan Ahmet Davutoğlu, ilimize gelişinin ardından saat 13.00 itibariyle Belediye Meydanı´nda halka hitap edecek.
Burada saygı duruşunda bulunulmasının ardından İstiklal Marşı okunacak. Halk oyunları ekibinin gösterisi, günün anlam ve önemini belirten şiirlerin okunması, protokol konuşmalarının ardından Başbakan Ahmet Davutoğlu halka seslenecek. Başbakan Davutoğlu´na konuşmasının ardından Fahri Hemşehrilik Beratı´ ve şehrin temsili anahtarı takdim edilecek.
Rus Ordusu ve Ermeni Çeteleri Mağlup Edildi Bir asırlık şanlı tarihine 1 adım kala büyük bir kutlamaya hazırlanan ilimizde, kurtuluş coşkusuna Başbakan Ahmet Davutoğlu´da ortak olacak. Vatan topraklarının düşman işgalinden kurtulmasını sağlayan şehitlerimizin anılacağı bu kutlu güden tam 99 yıl önce, 1914 yılı 1. Dünya Savaşı´nın yaşandığı yıllarda Osmanlı Ordusu´nun Kafkas seferi büyük hezimetle sonuçlandı. Bu yenilgi üzerine harekete geçen Rus ordusu, Doğu Anadolu Bölgesi´ni işgal etmeye başladı.
1915 yılına gelindiğinde Ruslar Eleşkirt ve Pasinler üzerinden Malazgirt´e doğru ilerlemeye başladılar. Rusların bu hareketinin cesaret verdiği Ermeniler de Rus işgaline kolaylık olması amacıyla Muş, Varto ve Bulanık´ta Müslüman köylerine baskınlar yapmaya başladılar. Rusların destek verdiği Ermeni katliamlarından korkan halk, Elazığ ve Diyarbakır çevrelerine kaçmaya başladı. Ve 1915 yılının Şubat ayı geldiğinde Varto, 1916 yılında ise Muş, Rus ordusunun eline geçti. Yüzyıllar boyunca Türklerle bir arada yaşayan Ermeniler, Rus ordusunda gönüllü askerlik yaparak adeta ecdadımızı sırtından vurdu.
Ardından ise Ermenilerin katliamları başladı. 1916 yılında Diyarbakır 16. Kolordu Komutanlığı´na Çanakkale´de birçok başarıya imza atan Mustafa Kemal Paşa atanınca buradaki çatışmaların seyri değişti. 2. Ordunun 16. Kolordusuna ait 8 tümen, ilimiz çevresinde kısa sürede toparlanarak orduya katılan gönüllülerle birlikte 3 Ağustos günü teyakkuza geçti. Kurtik Dağlarını aşan ordumuz, Muş´a girdikten sonra Ruslar ve Ermeni çeteleriyle mücadeleye başladı.
Rus birlikleri, ordumuza direnemeyeceğini anlayınca hükmü altında bulunan köylerden katliam yaparak çekilmek zorunda kaldı. Ancak Rus saldırısı, yeni kuvvetlerin de desteğiyle yeniden başladı. Tekrar Muş´a giren Ruslar, işgal girişimlerinde bu kez ilki kadar başarılı olamadılar. 1917 yılı bahar aylarında Ruslara karşı büyük bir mücadele veren Türk ordusu, 30 Nisan günü Muş´u düşmandan geri almayı başardı. Ermenileri Kışkırtmaya Çalıştılar Ruslar, 18 Ağustos 1917´de yapılan ateşkes antlaşması sonrası Doğu Anadolu Bölgesi´nden çekildi.
Ancak ordusunun çoğunluğunu Ermenilerin eline bırakan Ruslar, Ermenileri Türklere karşı kışkırtmak için çabalamaya başladı. 1. Dünya Savaşı´nın galipleri Mondros Mütarekesi Wilson Prensipleri ve Sevr Antlaşması´nda belirtildiği üzere bölgemizde Ermenilerin devlet kurması için destekte bulundular. Wilson Prensiplerindeki ilgili maddeye göre bölgede çoğunluğu sağlamaya çalışan Ermeniler, katliamlara devam etti. İlimiz merkezi ve çevresi, bu hain saldırılara maruz kaldı. Sevr Antlaşması´na dayanarak bu bölgede devlet kurmak isteyen Ermeniler, teşkilatlandırdıkları komitelerle katliamlarına devam etti. Anadolu´nun da işgal edilmeye başlandığı bu dönemde Mustafa Kemal Paşa, 19 Mayıs 1919´da Samsun´a çıktı.
Mustafa Kemal Paşa, Amasya Tamimini yayınladıktan sonra Erzurum´a geçti. Ermeni katliamlarını durdurma ve Ermenilere karşı mücadele kararı alan bölge halkı, bölgenin çeşitli illerine dağılan Muş halkının tekrar şehre dönmeye başlamasıyla Ermeni çetelerine karşı şanlı bir mücadele ortaya koydu. Kazım Karabekir Paşa komutasındaki Türk ordusunun Ermenistan üzerinden Doğu Anadolu´ya giren Ermenileri mağlup etmesinin ardından Gümrü Antlaşması imzalandı. Bu antlaşma sonucunda Doğu Anadolu işgal ve katliamlardan kurtuldu.
Muş Ovası Gazetesi