Ağır kış şartlarının yaşandığı ilimizde yakacak telaşı yaşayan köylüler yaz aylarında “Çeper” adını verdikleri ince ağaç dallarını keserek yığınlar halinde biriktirip kış mevsiminde kızaklarla köylerine getiriyorlar.
Muş’un Hasköy İlçesine bağlı 150 haneli ve 15O0 nüfuslu Azıklı Köyünde kızaklarla çeper getiren köylüler, her evde en az 1-2 hatta 3 kızak olduğunu belirterek, “yaz aylarında ormana zarar vermeyecek şekilde kesilen ağaç dalları, çeperler, yığınlar halinde biriktirilip yaz aylarında dağdan çeperleri getirecek yol olmadığından kış mevsimi bekliyoruz. Kışın karın yağmasından sonra ihtiyaca göre çeperleri kızaklarla köye getirmeye çalışıyoruz” dediler.
Azıklı Köylülerinden Kadir Özen, çeperi ormandan getirmek için köylülerin belli bir gün tespit ettiklerini ve çeper getirmeye toplu olarak gittiklerini belirterek, “köyden 3 kilometre uzaklıkta, ormanda kış mevsiminde her zaman kurt, tilki, ayı, gibi yabani hayvan olabileceğinden köylüler toplu olarak ormana gidiyor. Sabahın ilk ışıkları ile birlikte evinden kızağını alan köy meydanında toplanır. Kızakları omuzlarına alarak dik yokuşlu uzun bir yolculuğa başlayan köylülerden kimileri yolda türküler söyler. Kimi de sessiz sedasız yürüyüşünü sürdürür. Orman yolu sürekli yokuş olduğu için 25 kilo gram ağırlığındaki kızakları taşımaktan yorulan köylüler zaman zaman mola verip dinlendikten sonra tekrar orman yoluna koyulurlar” dedi.
Özen, “Köylülerin çeper adını verdikleri ağaç dalları kışın ısınma amaçlı olarak kullanıldığı gibi, tandırda da ekmek pişirmekte kullanılır. Çeperin yaprakları da hayvanlara yem olarak verilir. Yörede bu yapraklara çılo adı veriliyor. Çilo yiyen hayvanların hem besili hem de etlerinin çok lezzetli olduğu söylenir” dedi.
Azıklı köylüleri ne karın kalınlığına ne de kışın dondurucu soğuğuna aldırış etmeden sürekli ormandan çeperlerini taşımaya devam ediyor.
Kızaklarla ormana varıldıktan sonra omuzlardan indirilen kızaklar üzerine çeperler birer birer yüklenmeye başlanır. Tüm kızaklara çeperler yüklendikten sonra bu kez iniş yolculuğuna başlanır.
İniş yolculuğu her ne kadar kısa olsa bile kızakları kullanmanın da maharet istediğini söyleyen Özen, “inişlerde ayaklar fren olarak kullanılır. İyi bir sürücü olmazsa kızaklar her an yokuş aşağı gelirken hızla devrilebilir. Hatta yaralanmalara neden olabilir” dedi.
Köylüler 3 kilometrelik yolu kızaklarla tozu dumana katarak köye gelirler. Evlerin önünde kızaklardan indirilen çeperler önce yaprakları yenilsin diye hayvanlara verilir. Yaprakları yenilen çeperler ise tandırlıkta istif edilerek yakmaya hazır vaziyette dizilir. Muşun Sesi Gazetesi
NULL