Kültür ve Turizm İl Müdürlüğü, Kürt Dengbej Sanatçısı Merhum Dengbej Resoyu anma programı düzenlendi.
Muş Kültür Merkezinde düzenlenen programa Dengbej Resonun çocukları, yakınları ve sevenleri katıldı. Katılımın yoğun olduğu programda kimi vatandaşlar programı ayakta takip etmek zorunda kaldı. Belediye Başkanı Feyat Asya, Kültür ve Turizm İl Müdürü Hayrettin Çetin, AK Parti MUŞ Milletvekili Adayı Mehmet Emin Şimşek ve bazı kurum idarecilerinin de iştirak ettiği programa Dr. Metin Barlı, Dr. Celile Celil ve Öğretim Görevlisi Abdurrahman Gündoğdu konuşmacı olarak katıldılar. Program, panelist Dr. Metin Barlının Dengbej Resonun hayatı ile ilgili bazı anekdotları anlatmasıyla başladı. Ardından kürsüye gelen Kültür ve Turizm İl Müdürü Hayrettin Çetin, Resonun Dengbej kültüründe çok ayrı bir yere sahip olduğunu belirtti. Çetin, Kürtçe olarak panelist ve katılımcıları selamladıktan sonra yaptığı konuşmasında: Saygıdeğer misafirlerimiz, benden bu programla ilgili kısa bir konuşma yapmam istenince düşünmeye başladım.
Sayın Celile Celil, Abdurrahman Gümgüm ve dengbejlerin huzurunda dengbejlik ve dengbejlerle ilgili kısa bir konuşmayı nasıl yapabilirim diye düşündüm. Bu konuyu bilen insanların önünde konuyu tam anlamıyla ifade edebilmek gerçekten çok zor. Nihayetinde konu dengbejlik. Dengbejliğin bir yaşam biçimi olduğunu ve bunu ancak yaşayarak anlayabileceğimi gördüm.
Bize çok nemli bir miras bıraktı bu sanatçılarımız. Bıraktıkları mirasın önemini hocalarımız bizlere anlatacaklardır. Aramızdan ayrılan dengbejleri rahmetle anıyorum. Yaşayan dengbejlere sağlıklı ve uzun yıllar diliyorum. Gözünüz arkanızda kalmasın, bıraktığınız miras emin ellerdedir ifadelerini kullandı.
Çetinin ardından kürsüye gelen Prof. Dr. Celile Celil, Dengbej Resonun hayatından ve dengbejliğe olan katkısından bahsetti. Resonun herkesin derdine ortak olan, baskı ve zulme karşı direnen biri olduğunu ifade eden Celil, Resonun Kürt halkı üzerinde büyük emeği olduğunu vurguladı. Katılımcıların büyük bir dikkatle dinlediği Celilin konuşmasının ardından Dengbej Resonun hayatının konu edildiği belgesel filminin gösterimi yapıldı. Film, izleyicilerden büyük beğeni topladı. Film gösteriminin ardından kürsüye gelen Öğretim Görevlisi Abdurrahman Gümgüm, Dengbej Reso üzerine yazılan kitaplardan bahsetti. Gümgüm, Dengbej Resonun yeri doldurulamaz bir şahsiyet olduğunu vurguladı. Dengbejler sahne aldı Yapılan konuşmaların ardından Dr. Metin Barlık ve geceye katılan dengbejler tarafından kilamlar söylendi.
Katılımcıların duygulu anlar yaşadığı bölümde, dengbejler Dengbej Resoya ait birçok eseri, onun anısına seslendirdiler. Neyin o eşsiz musikisi eşliğinde klam söyleyen dengbejler, katılımcılardan büyük alkış aldılar. Dengbejlerin seslendirdikleri ezgilerin ardından programa katılan panelist ve dengbejlere plaket takdim edildi. Plaket takdimiyle son bulan programın ardından görüşlerini aldığımız katılımcılardan Kutbettin Yetişkin, Dengbej Resonun yerinin doldurulamayacağını vurguladı. Yetişkin konuşmasında: Bu geceyi düzenleyen Kültür ve Turizm İl Müdürümüz Hayrettin Çetine ve tüm emeği geçenlere çok teşekkür ediyorum.
Bu programların devamını bekliyoruz. Dengbej Reso çok büyük bir ozandı. Kendisini lafla anlatmak mümkün değil. Emeği herkes üzerinde vardır. Allah kendisine çok çok rahmet eylesin. Ben kendisini çok iyi tanırdım. Kendisi bizim için çok büyük bir değer, bir kültürdür. Onun yeri doldurulamaz ifadelerini kullandı. Bu geceyi düzenlemiş olmaktan büyük onur duyduğunu ifade eden Kültür ve Turizm İl Müdür Hayrettin Çetin ise gazetemize yaptığı açıklamada; Dengbej Resonun Kürtçeyi çok iyi kullanan, bütün Kürt halkı üzerinde saygı uyandıran bir ozan olduğunu vurguladı. Dengbej Resonun 4 oğlundan en büyüğü olan Abdulkerim Günerden babası ile ilgili düşüncelerini aldık. Bu geceyi yaşamış olmaktan büyük bir gurur duyduğunu ifade eden Güner: Bugün babamı anma programı düzenlendi. Halkımız büyük bir ilgi gösterdi. Babamın Kürt halkı üzerinde büyük bir değeri vardı. Babam büyükle büyük, küçükle küçüktü.
Çok yardımsever bir insandı. Kimseyi kırmayan çok olgun bir insandı. Ben Allaha çok şükürdarım. Onu tanıyan, bilen, onunla sohbet eden kim varsa kendisine rahmet okuyor. Bu bizim için büyük bir onur kaynağıdır ifadelerini kullandı. Güner son olarak bu programın düzenlenmesinde emeği geçen tüm kurum ve çalışanlara teşekkür etti. Dengbej Reso kimdir? Reso 1890 yılında Karaçobanın Kopal (Gopalan) Köyünde dünyaya gelmiştir. Ailesi Erivan muhacirlerindendir. Reso okul yüzü görmemiştir. Genç yaşta Kopal ve çevre köylerde çobanlık yaparak ailesinin geçimini sağlamıştır. Bu bölge`de yaşayan Dengbej Sino`dan dengbejlik dersi almış, kilam söylemeyi öğrenmiştir. Reso gençliğinde hep köyden köye göç etmiştir. Gopalan`dan Bulanık`ın Xêrgis Köyüne yerleşmiştir. Bu esnada Serhat bölgesinin divan sahibi dengbejlerden Malazgirtli Ferzê`den çok etkilenir, onun ve Evdalê Zeynikê`nin kilamlarını seslendirmeye başlar.
Ferzê`nin kilamlarındaki Kürtlerin yaşamına, inançlarına, değerlerine, kahramanlık öykülerine ilişkin halk motifleri Resonun dikkatinden kaçmayacak, kendisinde var olan cevheri daha bilinçli işleme yollarını arayacaktır[2]. Buda Reso`yu aslında diğer dengbejlerden ayıran bir kişisel özelik olarak onun sanâtının bir parçası olacaktır. Reso`nun kilamlarında O`ndan sonra gelen dengbejlerin kullanmaktan çekindiği ve dengbejlik geleneğinin coğrafî ve kültürel yelpazesinin daralmasına neden olan, bütün motifler vardır. Reso, gerçek anlamda bir destan şairi ve dolayısıyla dengbej idi. Kulik û Kerr, Memê Alan, Cebelîkê Lawê Mîrê Hekkarîyê, Sîyabend û Xecê gibi birçok Kürt destan ve halk hikâyelerini ezbere biliyor ve her birini kendisine özgü bir ezgiyle söylerdi. Reso 1930lu yılarda patlak veren Ağrı İsyanına katılır ve isyan bastırıldıkta sonra bir süre için Suriye`ye kaçmak zorunda kalır. Döndükten sonra artık Kürtler arasında sayılan ve sevilen biridir. Sanatçının iki adet amatörce doldurulmuş kaseti vardır. Üç defa evlenmiş ve on`dan fazla çocuğu vardır. Hayatının büyük bir bölümünü Erzurum-Muş ekseninde geçiren Reso, sonradan Adapazarı`na, oradan da Denizli`ye göçer. Buralarda açlık ve sefalet içinde yaşar. 1977`de köyüne geri döner ve üç yıl sonra da hayata gözlerini yumar.
Muş Ovası Gazetesi