BDP Muş Milletvekili Demir Çelik, demokratik özerklik için yeni adımlar atacaklarını belirterek, Bugüne kadar attığımız küçük adımlara küçük yeni adımlar ekleyerek, öncelikle demokratik özerklik konusunda halkımızı ikna edeceğiz. İnsanlar bazen duyduğuna inanmaz, gördüğüne inanır. Bundan hareketle, bu projeyi ete kemiğe büründürmek istiyoruz dedi.
Ulusal medyada röportaj veren Çelik, demokratik özerklikle ilgili geniş kapsamlı açıklamalarda bulundu. Çelik, Mesela, demokratik özerkliğin siyasal boyutunda dört temel alan öngörüyoruz. 1- Bölgesel yönetimin sembolü olmalı; bayrak. Bugün devlet bunu kabul etmiyor. Uğraşmayacağız. Müzakere anına bırakacağız. 2- Bölgesel Parlamento, onu da tartışmıyoruz. Ama bölgesel parlamento görevini yürütecek kongreyi şimdiden kurduk, DTK (Demokratik Toplum Kongresi). Bütün kimlikler, halklar orada kendini ifade ediyor. 3- Bölgesel yönetimin başkenti. Bunu da müzakere anına bırakıyoruz. Dördüncü alan halkın kendi kendini yöneteceği öz yönetim organları. Köy, sokak komünleri, mahalle meclisleri, Kent meclisleri… Bunları oluşturuyoruz. Halkın kendi bütçesini belirlemesinin yolunu açacağız. Ben, kimliğimle, kültürümle, dilimle varım. Bunları devletten istemek hakkım ama devlet ceberut, vermiyor. Ondan beklemeden, eğitim destek evlerinde anadilde eğitimi belediye üzerinden sağlamaya çalışıyorum. Anadilde, erişilebilir, parasız, nitelikli sağlık hizmetini devletten alamadım. Beklemiyorum. Belediye üzerinden sağlık destek evlerinde bunu sağlamaya çalışıyorum dedi.
Eğitim destek evlerinde yapılacak çalışmalarla ilgili konuşan Çelik, Öncelikle anadilde kreşler, anaokulları açacağız. Çocuklarımız üç yaşında, henüz annesinden doğru dürüst Kürtçe öğrenmemişken Türkçe öğrenmesin. İlköğretimde de anadilini kavratan bir çalışma yürüteceğiz. Ortaöğretimde Kürtçeyle beraber Türkçeyi vereceğiz. Çocuklarımızı hem üniversiteye hazırlayacağız hem de üniversiteye gittiğinde Kürtçeye hakim olduğu bir noktada tutacağız dedi.
BDPnin hedeflediği modele göre Türkiyede kaç bölgesel yönetim olması yönünde açıklamalarda bulunan Çelik, Türkiyenin 26 civarında hidro havzası var, yani sulak alanı… Seyhan, Ceyhan, Dicle, Fırat, Tuz Gölü, Van Gölü… Bu 26 havzada onlarca medeniyet kurulmuş, her birinde halklar farklı bir kültür yaratmış. Her bölgenin, çiçeği, börtü böceği birbirinden farklı. Biz ekosisteme inanıyoruz. Ekosistemin biyo-bölgeciliğini esas alıyoruz. O anlamda biz 25-26 bölgesel yönetim olmalı diyoruz. Doğu-Güneydoğuda, Kürt nüfusunun yoğun olduğu coğrafyada, kaç bölgesel yönetim olacak? Tek bölgesel yönetim, özgür özerk Kürdistan yönetimi.
TÜRK BAYRAĞIYLA ONUR DUYARIZ AMA…
Çelik, 2011de demokratik özerklik ilan ettiğinizde öz savunma güçleri çok tartışılmıştı. Öz savunma halen, hedeflediğiniz demokratik özerkliğin bir parçası mı? sorusuna karşılık, Önemli boyutlarından biri. Öz savunma askeri alanda var ama bizim bundan anladığımız daha çok, devletin asimilasyonist politikalarına karşı durmaktır. Kaplumbağa, ona yaklaştığınızda nasıl refleks olarak kafasını içine çekip tepki veriyorsa, birisi beni asimile edip Türkleştirildiğinde de benim tepki vermem lazım. 20 yıl öncesine kadar Kürtçe romanımız azdı. Şimdi romanlar, ders kitaplar yazılıyor. Biz yerimizde otursak devlet bunu vermeyecekti. Öz savunmadan anladığımız budur. Demokratik özerkliği inşa ettiğimizde, mesela bölgesel yönetimin polisi olur ya da zabıtası olur. Bunlar öz savunmanın parçasıdır. Ama, o mekanizmalardan henüz çok uzağız şeklinde cevap verdi.
Bayrak da talepleriniz arasında mı? sorusuna ise, Mutlaka. Türkiyede birçok özerk kurum var. Karayolları müdürlüğü, DSİ, meslek odaları… Hepsinin bir sembolü, bayrağı var. Türk bayrağının yanında bu kurumların bayrağı da dalgalanıyor. Türkiye bölünmüyor. Bezden ürkmenin bir anlamı yok. Türk bayrağı, hepimizin bayrağı. Geçmişi sorgulanabilir, eleştirilebilir, dayatılmış olduğu için bizim birtakım alerjilerimiz olabilir. Ama nihayetinde tüm Türkiye halklarının 90 yıllık değerler bütünüdür. Türk bayrağının yanında, 25 bölgeye mi ayrılacağız, o 25 bölgenin bayrağı da dalgalansın. Onur duyarız. Ama Seninki olmayacak, benimki olacak ısrarı bizi inkar etmektir, kabul edilemez şeklinde cevap veren Çelik açıklamalarını şu şekilde sürdürdü;
ROJAVAYA ÖRNEK, İSVİÇRE İDEAL
Belediye daha küçük ölçekte, hizmetin bireye en yakın birim tarafından karşılanmasının gereği olarak faaliyet gösterecek. İdari ve Mali özerkliğe sahip olacak. Belediyelerin üstündeki bölgesel yönetimlerse, mesela Özgür Özerk Kürdistan siyasi özerkliğe sahip olacak. Eğitimini, sağlığını nasıl yapacağını, ekonomisini, ekolojisini nasıl koruyacağına kendisi karar vermeli. Ankaradaki yasamaya kendi meclisinden üyeler vermeli ve oraya sadece maliye, uluslararası diplomasi ve savunmada bağlı olmalı.
Özerk Kürdistanın sınırlarını nasıl belirliyorsunuz? Kaç il var?
Şu an sınırlarla uğraşmıyoruz. Kendisini Kürdistan coğrafyasının, Mezopotamyanın mensubu gören halklarla birlikte yönetim iddiasındayız. Bu 5 il olur, 50 il olur… İsviçre başta olmak üzere İskandinav ülkeleri. İsviçrede yönetim hiyerarşik olmaktan çok, tabana yayılmış. Bölgelere ciddi düzeyde özerk yönetim hakkı verilmiş. İnsanlar hem mesleğini yapıp hem yönetime katılabiliyor. Genel bütçeden yerellere aktarılan pay artırılsın. Bu payın Ab ülkelerinde en düşük olduğu ülke Yunanistan ve oran yüzde 26! Türkiye dünyanın 16ncı ekonomik gücü. Genel bütçeden İller Bankasına gönderilen pay yüzde 6. Komik! Yüzde 6yla belediyeler personel ihtiyacını karşılayamıyor. Petrolden pay verme, bu payı yüzde 30- 40a çıkar. Belediye kendi yağıyla kavrulur hale gelsin. Belediyelere eşit pay göndereceğim hevesi içine de girme. İzmirde kişi başına gönderdiğinle Ağrıdakine gönderdiğin eşit olduğunda adaletsizlik olur. Mesela, bu coğrafya dağlıktır, kar kışı sıkıntılıdır, 6 ayda kar altına mücadele etmenin bedeli ağırdır. İzmire bir veriyorsan Hakkariye iki ver.
Muş Manşet Gazetesi