Türkiye Ziraat Odaları Birliği (TZOB) Genel Başkanı Şemsi Bayraktar, ülkenin iç kesimlerinde don riskinin artarak orta kuvvete dönüşmesinin beklendiğini belirterek, üreticileri Meteoroloji Genel Müdürlüğü’nün açıklamalarını yakından takip etmeleri, zamanında önlem almaları konusunda uyardı.
Bayraktar, yazılı açıklamasında, 12-15 Mart tarihlerinde Doğu Anadolu, İç Anadolu, Karadeniz, Ege ve Akdeniz bölgelerinin iç kesimlerinde don riski uyarısı yapıldığını kaydetti. TZOB Başkanı, yarın Anadolu Bölgesi ile Karadeniz, Ege ve Akdeniz bölgelerinin iç kesimlerinde hafif, Ağrı, Kars, Bingöl, Muş, Erzurum, Kayseri, Kahramanmaraş ve Sivas ilerinde ise kuvvetli ve çok kuvvetli don riski beklendiğini belirterek, olası bir don olayının, üretimi devam eden sebzelerle meyve ağaçlarına zarar verebildiğine işaret etti.
Bayraktar, üreticilerin aşırı yağış, don, dolu gibi tarımsal üretime zarar verecek konularda Meteoroloji Genel Müdürlüğü tarafından yapılan açıklamaları yakından takip etmeleri ve zorunlu önlemleri mutlaka zamanında almaları gerektiğini belirtti.
Don riskine karşı, rüzgar pervaneleriyle havanın karıştırılması, üstten sulama ve yağmurlama sulama gibi yöntemlerin kullanımının artırılması gerektiğine işaret eden Bayraktar, şunları kaydetti:
Ekim ve dikimden önce yer seçiminde, don riski taşıyan bölgelerde mümkün olduğunca zirai faaliyetler yapılmamalıdır. Eğer tarım yapılması düşünülüyorsa dona dayanıklı türler seçilmelidir. Vadi tabanlarında, dar havzalarda, çukur bölgelerde dona hassas bitkilerin yetiştirilmesinden kaçınılmalıdır. Don riski olan bölgelerde daha geç çiçeklenen çeşitler seçilmelidir. Don olayına hassas bitkilerin yetiştirildiği yerlerde, don tehlikesi başlamadan önce yabancı otlar temizlenmeli, ancak toprak işleme de dahil hiçbir kültürel işlem yapılmamalıdır.
Dona karşı tedbirlerin ekim-dikimden önce ve sonra alınacak önlemler olmak üzere ikiye ayrıldığını belirten Bayraktar, şu bilgileri verdi: Ekim ve dikimden önce yer seçiminde, don riski taşıyan bölgelerde mümkün olduğunca zirai faaliyetler yapılmamalıdır. Eğer tarım yapılması düşünülüyorsa dona dayanıklı türler seçilmelidir. Vadi tabanlarında, dar havzalarda, çukur bölgelerde dona hassas bitkilerin yetiştirilmesinden kaçınılmalıdır. Isı yalıtımı ile ürünlerin üstü toksik olmayan protein köpükleriyle kaplanır. Isı kaybını engellemek için uygun ısıtma ekipmanları kullanılır veya küçük ateşler yakılır. Don olayını önlemede bir yöntem olan üstten sulama veya yağmurlamanın belirgin bir yararı vardır ve dikkate değer bir öneme sahiptir. Bu yöntem sadece üzerindeki buz yükünü taşıyabilecek bitkilerde uygulanabilir. Don zararlarını en aza indirebilmek için; toprak nemli, yabancı otları temizlenmiş, düzeltilmiş ve pekiştirilmiş olmalıdır. Her yıl ince bir kum tabakasının don riskli alanlara serilir. İnce kum aynı zamanda buharlaşmayı (kendi bünyesindeki su miktarı çok az olduğundan) en alt seviyeye indirir. İlkbaharda meydana gelen son don olaylarının çok sık görüldüğü yerlerde, meyve ağaçlarının çiçeklenme devresinde don olayından fazla zarar görülmemesi için çiçeklenmenin geciktirilmesi amacıyla ağaç dipleri 1 metre çapında açılarak kar veya buz kalıpları konulur.
Muş Manşet Gazetesi