Esnaf, Muş’ta Üniversitenin açılmasıyla, işlerinin ikiye katlandığını belirttiler.
Muş Alparslan Üniversitesi öğrencilerinden Fatoş Akdemir, Ayşe Betül Alkış ve İrfan Gören, Muş esnafıyla görüştü. Öğrencilerin yaptıkları araştırmada, Üniversite öğrencilerinin Muş esnafının işini ikiye katladı ortaya çıktı. Öğrenciler verdikleri bilgilerde: “Görüşülen Birinci Kişi: Erkek, evli, 33 yaşında ve ortaokul mezunudur. İşyeri sahibidir.
Görüşülen Birinci Kişi: Erkek, bekâr, 26 yaşında ve lise mezunudur. 1) Mesleğiniz baba mesleği mi? neden bu mesleği tercih ettiniz? 1.esnaf: baba mesleği değil. Başka iş yok.
2.esnaf: kendi mesleğim, çok işte çalıştım ama en son bu meslekte çalışmaya karar verdim. 2) Mesleğinizi severek mi yapıyorsunuz? Kaç yıldır bu işi yapıyorsunuz?
1.esnaf: severek yapıyorum. Sonuçta ekmeğimiz geliyor. 17 yıldır yapıyorum.
2.esnaf: tabi ki severek yapıyorum. “Zorla yapacak halimiz yok. İmkânımız olsa bakan olacağız.” bu işi 4 yıldır yapıyorum. 3) Başka bir meslekle uğraşmak ister miydiniz?
1.esnaf: olsa tabi isterdim. Ama yok. Doktor ya da öğretmen olmak isterdim.
2.esnaf: böyle iyi ama elektrikçi olmak isterdim; çünkü baba mesleğim. 4) İşinizle karşılaştığınız olumsuz durumlar var mı? 1.esnaf: şimdiye kadar hiç olmadı çok şükür.
2.esnaf: “en büyük sorunumuz çaylara ve kahvelere çok şeker atıyorlar. İki şekerden nereye gider siz hesap edin” 5) Dükkânınızın bulunduğu cadde kazancınızda etkili mi?
1.esnaf: hayır, cadde farkı yok, her yer aynı. 2.esnaf: evet, istasyon caddesi cumhuriyet caddesine göre daha işlek. 6) Geliriniz giderinizi karşılamada yeterli midir? 1.esnaf: kışın iş olmuyor ve karşılamıyor. Dört çocuğum var ve bazen onların isteklerini bile zor karşılıyorum. 2.esnaf: orta. “fifti fifti.” 7) Çalışma saatiniz sosyal hayatınızı nasıl etkiliyor?
1.esnaf: hiç sosyal hayatım olmadı. Fırsatım olsa da sosyallik nedir bilmem. Zaten sabah 4,5 gibi kalkıp gece 23.00’a kadar çalışıyorum. 2.esnaf: çok güzel bir soru bu, işte sosyal hayat diye bir şey yok. “abi sabah 06.00, gece 24.00 arası çalışıyoruz; çalışmaktan istirahat etmeye vakit yok. Ayaklarda dermen kalmamış” 8) Size göre Muş’taki en büyük eksiklik nedir? 1.esnaf: bacı daha ne olsun. Belediye başkanı bir şey yapmıyor. Hizmet yok. Yollar kötü. 2.esnaf: gelişmemiş bir şehir, kasaba. “abi fabrika yok, sanayi yok zaten en büyük sorun şu anki belediye başkanı.” En büyük eksiklik işsizliktir. 9) Üniversitenin Muş’a ne gibi katkıları olduğunu düşünüyorsunuz? 1.esnaf: şimdiye kadar pek olmadı, ama maddi olarak gelişeceğini düşünüyorum. 2.esnaf: Muş’ta zengin olup varyemez insanlar çok fazla, fakir fukaraya yardımları yok. Üniversite ile Muş maddi anlamda gelişecek ve ilerde hastalar il dışına sevk edilmeyecek. 10) Üniversitenin iş potansiyelinize katkısı oldu mu? 1.esnaf: evet oldu. Özellikle kahvelerde ve dürümcülerde kazanç arttı. 11) Üniversite toplumu nasıl etkiledi? 1.esnaf: emlağı olanlar için (fırsatçılar) mükemmel yönde etkiledi. “bütün öğrenciler bizim evlatlarımızdır ama ev sahibi olanlar kime ne tuttursam davasında.” 12) Üniversitenin kurulmasıyla birlikte Muş halkı üzerinde bir değişiklik oldu mu? 1.esnaf: halk biraz daha anlayışlı oldu. Bakış açıları değişti. Kılık kıyafetlerinde değişiklik oldu. 2.esnaf: tabi ki oldu. Esnafın geliri arttı, maddi destek çoğaldı. Olumsuz yönü de ite kopuğa gün doğdu. Kızlara asılma arttı. 13) Kafelerin çoğalması işinizi olumsuz yönde etkiliyor mu? 1.esnaf: etkilemiyor. Bizde sadece çay içilir gelen kesim bellidir. 2.esnaf: etkileme yok. Belli müşterilerimiz var zaten. 14) Muş’ta birçok kahve var. Bu rekabete sebep oluyor mu? 1.esnaf: olmuyor. Herkes rızkını yer. Sonuçta herkesin müşterisi var. 2.esnaf: “abi, ayağını attığın her kahve insan kaynıyor.” Çünkü buranın halkı oturmayı seviyor. 15) Müşteri kitleniz genelde öğrenci mi yoksa sivil kesim mi? 1.esnaf: genelde siviller geliyor. Tanıdık ve sürekli gelen insanlar var, ama öğrencilerde arada uğruyor. 2.esnaf: genelde sivil kesim ama öğrenciler de gün içinde belirli saatler de geliyor. 16) Kahvelerin yoğun olmasında Muş’taki işsizlik oranının etkisi var mıdır? 1.esnaf: “elbette var. İşi olmayan kahveye gider. Görüyorsunuz herkes oturmuş belgesel izliyor” 2.esnaf: “çok fazla olduğunu sanmıyorum. Muş halkı oturmayı çok sevdiği için kahveye gelir. İşinde bulduğu her fırsatta arkadaşıyla gelip kahvede oturur.” Ben bunu işsizliğe bağlamıyorum; çoğu zaman sizin öğretmenleriniz bile gelip kahvede oturuyorlar” 16) Kahvelerin bu kadar yoğun olmasının sebebi Muş’ta sosyal etkinliklerin az olmasından kaynaklanıyor olabilir mi? 1.esnaf: sosyal etkinlikler az. Toplasan birkaç park var. Oralar da zaten kahve gibi. Bayanlar hiçbir yere gidemiyor. Tek sosyal etkinlikleri düğünler. 2.esnaf: Muş geneli için konuşursak evet olabilir. İş imkânı olmayan insanın kazancı olamaz, kazancı olamayan insan çocuğunu okutamaz. Çocuğunu okutamayan insan kahvelerde oturur sonra da evine gider uyur. 17) Coğrafi iklimin işiniz üzerinde etkisi var mıdır? 1.esnaf: evet var. Yazın daha çok iş oluyor, kışın daha az. Zaten dükkân küçük yer sıkıntı oluyor. 2.esnaf: çok fark yok aslında aynı; ama kışın ne kadar soğuk olursa işimiz o kadar çok olur. “bu yüzden kışı seviyoruz” 18) Çayı ne kadara satıyorsunuz? 1.esnaf: 40krş. 2.esnaf: 25krş. 19) Dükkânda kaç kişi çalışıyorsunuz?
1.esnaf: kardeşimle birlikte çalışıyorum. 2.esnaf: tek çalışıyorum. 20) Çocuklarınız işinizde size yardımcı oluyor mu? 1.esnaf: evet, küçükler ama hafta sonları arada yardıma geliyorlar. 21) Muş halkının öğrenciye tutumu hakkında ne düşünüyorsunuz?
1.esnaf: Muşlular öğrenciye iyi davranır. Yardımcı olur. Hatta çoğu öğrenci buradan evlenir. “Muş’a gelen öğrenciler bir gelirken ağlar bir de giderken” 2.esnaf: Muş halkı öğrenciyi bağrına basıyor. “abi bütün öğrenciler bizim evlatlarımızdır” denildi.
Muş Ovası Gazetesi