İl Gıda Tarım ve Hayvancılık Müdürü Ergün Çolakoğlu 21 Aralık Dünya Kooperatifçilik Günü dolayısıyla yaptığı açıklamada, Kooperatif; insanların, karşılanmasında zorluk çektiği, ihtiyaçlarını temin etmek için maddi ve manevi güçlerini birleştiren mükemmel bir dayanışma aracıdır dedi.
Kooperatifçiliğin tarihçesi ve önemi hakkında açıklamalarda bulunan Çolakoğlu, 3476 Sayılı Kanunla değişik 1163 Sayılı Kooperatifler Kanununun 1. maddesinde ise Kooperatif şu şekilde tanımlanmıştır: Tüzel kişiliği haiz olmak üzere ortaklarının belirli ekonomik menfaatlerini ve özellikle meslek ve geçimlerine ait ihtiyaçlarını karşılıklı yardım, dayanışma ve kefalet suretiyle sağlayıp korumak amacıyla gerçek ve kamu tüzel kişileri ile özel idareler, belediyeler, köyler, cemiyetler ve dernekler tarafından kurulan değişir ortaklı ve değişir sermayeli teşekküllerdir. Kooperatifleşmenin temelinde; yardım, dayanışma duygusu ve iş başarma amacı vardır. Bu amaçla insanlar, çeşitli isimler altında el ve gönül birliğiyle zorlukları yenmek için bir araya gelmişlerdir ifadelerine yer verdi.
Çolakoğlu yazılı basın açıklamasında ayrıca şu ifadelere yer verdi: kooperatifçiliğin dünyadaki tarihsel gelişimi Kooperatif davranışlarının, birlikte iş yapma ve karşılıklı yardımlaşma, işbirliği ve birleşke (kooperatif) oluşturma geleneğinin insanlığın geçmişi kadar eski olduğu anlaşılmaktadır. İlkel toplumdan bu yana, insanların tek başlarına yenemedikleri kimi güçlükleri yenmek için işbirliği yapma yoluna gittikleri, böylece ekonomik açıdan yarar sağladıkları bilinmektedir. Gerçekten tüketim alanındaki ilk kooperatifi İngiltere’de Rochdale öncüleri olarak tüm dünyaya ün salan ve Uluslar arası Kooperatifler Birligi (ICA) nin sonradan kooperatifçilik ilkeleri olarak benimsediği temel kuralların uygulamış bulunan 28 dokuma işçisi 1844 yılında kurmuştur. Fransa’da 1831’de ilk kooperatif marangozlarca kurulmuş, bunu 1835 yılında Lyon’da tüketim kooperatifinin kurulması izlemiştir.
Almanya’da 1847 yılındaki kötü hasat mevsiminde zarar eden küçük çiftçilerin borçlanmaları, sefalet içine düşmeleri üzerine kasaba belediye başkanı olan F.W. Raiffesien’in öncülüğünde ilk kez bir tüketim kooperatifi olarak kurulan, fakat hemen sonra alım, kredi işlevleri de yüklenen bu kooperatifler, sonra da biriktirme ve borçlanma sandıklarını oluşturmuşlardır. Böylece, 1972’de ilk kooperatif bankaları kurulmuştur. Raiffesien ilkeleri diye bilinen kurallar küçük çiftçilerce yaşama geçirilmiş, başarıyla uygulanmıştır. Bu ülkelerdeki başarılı örnekler kooperatifçiliğin dünyada yaygınlık kazanmasına yol açmıştır.
TÜRKİYE’DE KOOPERATİFÇİLİK
Çağdaş kooperatifçiliğin ülkemizdeki ilk uygulamasının, 1863 yılında devlet eliyle kurulan memleket sandıkları ile (tarım kredi kooperatifçiliği benzeri bir yapı) başladığı kabul edilmektedir. Ancak, kooperatifçiliğimizde ilk esaslı gelişme Cumhuriyet dönemine rastlamaktadır.
Ülkemizde 1960 sonrasının en önemli gelişmelerinden birisi şüphesiz, kooperatifçiliğin Anayasada yer almasıdır. 1961 Anayasasının 51. maddesinde Devlet, kooperatifçiliğin gelişmesini sağlayacak tedbirleri alır. ifadesinin yer alması kooperatifçiliğin gelişmesi için devleti daha aktif ve sorumlu duruma getirmiştir. İlk olarak, o zamanki toplumsal ve ekonomik faktörler nedeniyle, kooperatifçilik tarımsal alanlarda ortaya çıkmış, uzun yıllar tarımsal alanda yoğunlaşmıştır. Daha sonra, ekonomik ve sosyal yapıda meydana gelen değişimler ve ortaya çıkan yeni ihtiyaçlar sebebiyle, başta konut/işyeri inşaatı olmak üzere taşımacılık, tüketim, kredi-kefalet gibi alanlara da yayılmıştır.
İlimizde; ilk kez 1966 Yılında Tandoğan Köyü Toprak su Kooperatifi kurulmuştur. Hali hazırda ilimizde; Tarımsal Kalkınma Kooperatifi, Sulama Kooperatifi, Su ürünleri Kooperatifi, Pancar Ekicileri Kooperatifi türlerinde 63 kooperatif mevcut olup ortak sayısı 57.309dur.
Muş Manşet Gazetesi