Muşun Varto ilçesine bağlı Kolan bölgesinde yaşanan çatışmaların ardından bölgede incelemelerde bulunan Muş Sivil Toplum Platformuna (MSTP) bağlı heyet raporunu açıkladı. Heyette, İHD Muş Şubesi, Muş Barosu, Muş Ticaret ve Sanayi Odası, Eğitim-Sen Muş Şubesi, TEMA Vakfı İl Temsilciliği, Mazlum-Der Muş İl Temsilciliği, Yeşil-Der, DTK Muş İl Temsilciliği, Tes-İş Muş Temsilciliği Tarım-İş Muş Temsilciliği, Teknikerler Birliği Derneği, Mimarlar Odası ve Kurdi-Der Muş Şubesi temsilcileri yer aldı.
Muş Barosu lokalinde bir araya gelen heyet adına İHD DER Muş Şube Başkanı Tarık Güneş raporu okudu.
Güneş, raporun olay kısmında, Muş Valiliği tarafından Muş’un Varto ilçesi sınırlarında bulunan Kolan Bölgesi Kuzeyde Köprücük Köyü güneyinde bulunan Selimtaş Sırtı, doğuda Bozcatepe kuzey sırtları, Zile Sırtı zirvesi, Kolan köyü güneybatısında bulunan tepe, güneyde Çapanak Sırtı güneyinde bulunan tepe, Güvendik Sırtı, batıda Eşek Tepesi, Yorgançayır yaylası kuzeyinde bulunan Armut Tepe, doğuda Köprücük Yaylası batısında bulunan Direk Tepe kuzey sırtları 15 Eylül 2015 ile 29 Eylül 2015 tarihleri arasında Özel Güvenlik Bölgesi ilan edilmesi ile 17 Eylül 2015 saat 02:45 sularında hava destekli operasyon başlatılmış ve iki (2) gün boyunca devam etmiştir. Operasyon sırasında ölüm, yaralanma, işkence, mezarlığın tahrip edilmesi, cami ve cemevinin yıkılmasına yönelik iddiaların kamuoyuna yansıması üzerine Muş Sivil Toplum Platformu’nca geniş katılımlı bir inceleme heyeti oluşturulmuştur ifadelerine yer verdi.
Heyetin olay yeri incelemesi sırasında yaptığı görüşmeleri aktararak Güneş, Heyetimiz tarafından görüşme yapılan kişilerin aktardığı bilgiler aşağıdadır: Gece saat 3’e 15 kala patlama sesleriyle uyandık. Uyandığımızda uçak seslerinden anladığımız üzere bir hava harekatı vardı. Bunun üzerine panikle hepimiz köyün camisinin önünde toplandık
Gece başlayan çatışma sonrası bütün köylüler bir araya gelmiştik, Güneş doğduktan sonra çevre köylerden de insanlar gelmişti. Gündüz köyün hemen bitişiğinde yangın çıktı ve söndürmeye giden köylülerin üzerine ateş açıldı, yine yaralı birinin öldürülmesine engel olurken yaralı şahıs ve 5 köylü gözaltına alındı. Gözaltına alınırken hepsi darp edildi
Zırhlı araçlardan sivillere küfürler, hakaretler ediliyordu. Ölümle tehdit ediliyorduk. Askerlerin tavırları ve rastgele insanları taraması 90’lı yıllarda bile görmediğimiz bir şeydi.
Yangını söndürmeye gittiğimizde askerler önce çevremize sonra ise direk üstümüze doğru ateş ettiler. Orada bulunan 18-20 kişilik grubumuzu 6 zırhlı araçla çembere alıp üzerimizden ateş ettiler ve hepimizi darp ettiler
Yaralı yakalanan silahsız gerillanın kafasına silahın dipçiğiyle vurdular, yaralarına tekmelerle vurdular, hepimizin gözünün önünde işkence yaptılar
Şuan yıkık olan camiden 3 sivil dışarı çıkarken helikopter tarafından tarandılar ancak şans eseri kurtuldular
Cami ve cemevinin olduğu yer özel mülktür. Buna rağmen cami ve cemevini yıkmadan önce içine bomba yerleştirdiler sonra hiçbir eşyayı; kuran, mevlüt, Hz. Ali’nin resmi vs. şeyleri almadan iş makineleriyle yerle bir ettiler. 24 tane mezar vardı hepsini tahrip ettiler
Resmen 2 gün boyunca cehennem gibiydi buralar, uçaklı helikopterli bombardımanlar yapıldı. Kadın, çocuk herkesin psikoloji alt üst oldu. Özellikle askerin ve özel harekatçıların tavırları korkunçtu.
Şuan yasaklanan yerler arasında özel mülkiyetler, yaylalar ve meralarımız var. Köyün tamamı hayvancılık yapıyor ama hayvanları dışarı çıkaramıyoruz. Nerdeyse yol dışında hiçbir yeri kullanamıyoruz.
Olaylarda 2 PKK üyesinin yapılan bombardımanda yaşamını yitirdiğini tespit ettiklerini söyleyen Güneş, Kolan köyü ve çevre köylerden gelen 5 sivil yurttaşın gözaltına alındığı tespit edilmiştir. Varto Merkezde ise operasyon sırasında HDP ilçe eş başkanı ile birlikte 2 kişi daha gözaltına alınmıştır. İHD Muş şube yöneticisi Av. Rumet Agit Özer gözaltına alınan şahısların ifadesine girmiş olup Kolan köyünde gözaltına alınan 5 yurttaşın tamamına işkence edildiğini tespit etmiştir. Ayrıca muayenenin doktor tarafından ilçe jandarmada yapıldığı tespit edilerek bu durum ifade tutanaklarına eklenmiştir şeklinde konuştu.
Güneş, heyet olarak tespit ve kanaatlerini şu şekilde sıraladı: 1- Heyetimiz, olayın yaşandığı Varto ilçesi Kolan köyü çevresinde Özel Güvenlik Bölgesi ve Geçici Askeri Yasak Bölge ilan edilen yerler arasında özel mülkiyetlerin, yaylaların ve o bölgedeki köylere ait meraların olduğunu tespit etmiştir. 2- Heyetimizce 1 cami, 1 cemevi, 1 taziye evi, 1 sosyal yapı ve bu yapılar ile mezarlığı çevreleyen yaklaşık 10 dönümlük ihata duvarının kolluk kuvvetleri tarafından tamamen yıkıldığı tespit edilmiştir. 3- Heyetimizce 24 adet mezar taşının tahrip edildiği tespit edilmiştir. 4- Heyetimizce, yıkım yapılan alanların tamamının özel mülkiyet alanı içerisinde olduğu tespit edilmiştir. 5- Heyetimizce yıkımı yapılan cami, cemevi ve diğer yapıların tamamının ruhsat işlemlerinin devam ettiği ve kaçak yapı statüsünde olmadığı ve yine İlçe Jandarma Komutanlığının Kolan köyünde yıkıma uğrayan alan ile ilgili olarak 17 Ağustos 2014 tarih ve 153278 sayılı yazısına istinaden Varto Cumhuriyet Savcılığınca açılan soruşturma neticesinde kovuşturmaya yer olmadığına hükmedildiği tespit edilmiştir. 6- Heyetimizce yaşamını yitiren iki kişinin PKK üyesi olduğu tespit edilmiştir. 7- Heyetimizce gözaltına alınan 5 sivile işkence edildiği ve ilgili doktor tarafından uygun bir şekilde muayene edilmediği tespit edilmiştir. 8- Heyetimizce operasyon sırasında Varto merkezde HDP ilçe eş başkanının gözaltına alındığı ve tutuklandığı tespit edilmiştir. 9- Heyetimizce, yaralı yakalanan PKK üyesi 2 kişiye fiziksel ve psikolojik işkence edildiği tespit edilmiştir. 10- Heyetimizce bombardıman sırasında ormanlık alanda yangın çıktığı ve müdahale edilmediği/ engellendiği tespit edilmiştir. 11- Heyetimizce, Kolan köylülerin kolluk kuvvetlerinin kötü muamelesine maruz kaldığı tespit edilmiştir. 12- Heyetimiz yaptığı araştırmada; Varto ilçesinde operasyon öncesi ve sonrasında olmak üzere yurttaşların evlerine yönelik polis tarafından sıklıkla baskınlar düzenlendiği, bu baskınlarda yurttaşlara kötü muamelede bulunulduğu, baskınlar sonucu haksız gözaltı ve tutuklamaların olduğu ve bu durumun Varto halkında rahatsızlık oluşturduğu, Varto halkının yaşanan olaylar nedeniyle gergin ve tedirgin olduğu hatta bir kısım yurttaşın evlerini terk edip yakınlarının yanına yerleştiği gözlemlenmiştir.
Raporun sonuç ve öneriler kısmında da şu ifadelere yer verildi: 1- Muş ili Varto ilçesi Kolan Bölgesinde uygulanan Özel Güvenlik Bölgesi ve Geçici Askeri Yasak Bölgelerinin başta yaşam hakkı olmak üzere birçok insani hakkı ortadan kaldıran uygulamalar oluşturacağından dolayı derhal kaldırılması gerekmektedir. 2- Heyetimiz sivilleri hedef alan ve yaşam hakkı ihlali başta olmak üzere ağır insan hakları ihlaline neden olan özellikle ibadet alanlarına ve mezarlara yönelik saldırıları kınamaktadır. Olayların bütün boyutları ile açığa çıkartılması amacıyla etkin bir soruşturma başlatılmasını talep etmektedir. 3- İşkence mağduru yurttaşlara işkence yapan kişiler hakkında derhal soruşturma başlatılmalı ve bu kişiler soruşturma süreci boyunca görevlerinden el çektirilmelidir. 4- Muş Valiliği tarafından bir zarar tespit komisyonu oluşturularak, olaylar sırasında yurttaşların yaşadığı maddi zararlar karşılanmalıdır. 5- Olası olayların önlenmesi için mülki amir ve yöneticiler; ilçedeki siyasi parti, sivil toplum örgütleri ve kanaat önderleri ile diyalog süreci geliştirmelidir. 6- Muş’un Varto ilçesindeki güvenlik güçlerinin vatandaş ile diyalogları ve rutin uygulamaları, 90’lı yıllardaki olağan üstü hal uygulamalarını hatırlattığından bu uygulamalara derhal son verilmesi gerekmektedir. 7- Heyetimiz genel olarak çatışmalı süreç ile birlikte yaşam hakkı başta olmak üzere artan hak ihlallerine dikkat çekmekte; geçici hükümeti ve PKKyi, sivillerin yaşam hakkını tehlikeye atan her türlü şiddet içerikli eylemden geri durmaya, çatışmasızlığın yeniden sağlanıp, tarafları diyalog ve müzakereye dönmeye çağırmaktadır.
Muş Manşet Gazetesi