Yöre halkı tarafından Kefke Taşı olarak ta bilinen Bilican Taşı; Muş ili Bulanık İlçesi Bilican Dağı eteklerinden çıkartıp M.Ö. 6500 yıllarında; sığınma ve korunma amaçlı, Urartu ve Asurlar döneminde; yerleşim yerlerinde, höyük ve mezarlarda, Selçuklular döneminde; kümbet, türbe ve camilerde, günümüzde; kaplama ve çeşitli inşaat sektörlerinde, Çeşmelerde, Kemerlerde, Duvar kaplamalarında, Çeşitli dekoratif amaçlı kaplamalarda, Bahçe duvarlarında ve kaplamalarında, Kaldırımlarda, Taşıyıcı duvarlarda, Binalarda ve İnşaat sektöründe yaygın olarak kullanılmaktadır. Tarih öncesinden günümüze kadar değişik amaçlar için kullanılan bu doğal taş; bölge mimarisinde önemli bir yeri vardır. Kahverengi, külrengi, siyah ve beyaz renk tonlarda bulunur. Bilican Taşı ustalar tarafından kalıplar şeklinde çıkartılıp balta taraklarla veya makinelerle yontularak çeşitli figürlerle (yazı, desen ve motifler) işlenerek; kümbetlerde, mezar taşlarında, camilerde, minarelerde, çeşmelerde, kemerlerde, duvar kaplamalarında, çeşitli dekoratif amaçlı kaplamalarda, bahçe duvarlarında, kaldırımlarda, taşıyıcı duvarlarda, binalarda ve inşaat sektöründe yaygın olarak kullanılmaktadır. Doğal taşlar, mermer, andezit, bazalt, granit, traverten gibi genel isimler yanında bölgesel isimlerle de anılan, Mamak, Gölbaşı, Papazderesi, Ahlat, Bilican Bayburt, Manavgat, Çorlu ve Afyon taşı gibi taşlardır. Bilican taşı doğal yapısı yönünden kolay işlenebilirliği, kışları sıcak yazları serin bir nevi izolasyon görevi gördüğü ve yapılan yapıların yüzyıllarca özeliğini kayıp etmeden ayakta durması taşın sağlamlığının en büyük şahididir. İlçemizde bulunan Bilican taşı sertlik ve renk tonların bakımında çeşitlilik sağladığından diğer bölgelerde çıkartılan taşlara nazaran inşaat sektöründe birçok alanda kulanım özeliğine sahiptir. Doğal taşlar, mermer, andezit, bazalt, granit, traverten gibi genel isimler yanında bölgesel isimlerle de anılan, Mamak, Gölbaşı, Papazderesi, Ahlat, Bilican Bayburt, Manavgat, Çorlu ve Afyon taşı gibi taşlardır. Bilican taşı doğal yapısı yönünden kolay işlenebilirliği, kışları sıcak yazları serin bir nevi izolasyon görevi gördüğü ve yapılan yapıların yüzyıllarca özeliğini kayıp etmeden ayakta durması taşın sağlamlığının en büyük şahididir. İlçemizde bulunan Bilican taşı sertlik ve renk tonların bakımında çeşitlilik sağladığından diğer bölgelerde çıkartılan taşlara nazaran inşaat sektöründe birçok alanda kullanım özeliğine sahiptir. Doğal enerji kaynakları gün geçtikçe tükendiği bu çağımızda; Bilican taşı ile yapılan yapıların A sınıf enerji ile ısı sorununun giderildiği doğal bir klima görevi gördüğü estetiği ve sağlamlığı bir arada bulunduran bu doğal yapı malzemesi, ekonomik olması ve kolay elde edilmelerinden inşaat sektöründe değişik amaçlarla kullanılmasından dolayı; Bölge mimarisine ve ekonomisine önemli katkıda bulunan Bilican taşı gün geçtikçe önemi anlaşılmakta ve kullanımı artmaktadır.
BULUNMA ALANLARI
Bilican Taşı Doğu Anadolu Bölgesinin Yukarı Murat-Van Bölgesinde yer alan Muş İlinin kuzeydoğusunda, Bitlisin kuzeyinde Ağrını güneybatısında ve Erzurum ilinin batısında bulunan Bulanık İlçesinin Güneyinde Bulunan 2950 mt yükseltideki ve 900 km kare havzaya sahip Bilican dağının 300 km karelik eteklerinde ve düzlüklerinde bulunan aşağıdaki bölgelerde değişik renk ve özeliklere sahip taş ocaklarından çıkartılmaktadır.
İŞLENİŞİ VE USTALIĞI
Bilican taşı yapılacak yapının özelliğine göre ocaklardan değişik boy ve ebatlarda, Bloklar ve kütükler demir çiviyle istenilen boyda çivilenerek parçalar halinde çıkartılmaktadır. Gönye, gran, balta tarakla veya makine ile taşın yontulması. Taşın duvar ve kaplama olarak örülmesi. Taşın işlenmesi (üzerine motif ve çeşitli desenlerin çizilmesi). Ancak günümüzde bu sanatı yapan usta sayısının az olması üretimde bazı zorluklar yaşanmaktadır. Günaydın Muş Gazetesi